Poprzednia

ⓘ Humań – miasto na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim, nad Umanką, siedziba administracyjna rejonu humańskiego. Ośrodek przemysłu maszynowego, materiałów budowlanyc ..



Humań
                                     

ⓘ Humań

Humań – miasto na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim, nad Umanką, siedziba administracyjna rejonu humańskiego.

Ośrodek przemysłu maszynowego, materiałów budowlanych i spożywczego; węzeł drogowy. W mieście znajdują się dwie szkoły wyższe i muzeum.

                                     

1.1. Historia W Koronie Królestwa Polskiego

W czasach I Rzeczypospolitej Humań przynależał administracyjnie do województwa bracławskiego prowincji małopolskiej Korony Królestwa Polskiego. W 1569 hetman Roman Sanguszko odniósł pod Humaniem zwycięstwo nad Tatarami. W 1609 król Polski Zygmunt III Waza nadał Humań Walentemu Aleksandrowi Kalinowskiemu, określając w dokumencie to miejsce jako pustynią pewną "Umań” zwaną, w Sstwie bracławskim leżącą, iako w uroczyskach swych to przezwisko pustyni się zawiera. Tutejszy zamek w XVII w. był jedną z najsilniejszych polskich twierdz wschodniego Podola. Zlokalizowany w pobliżu czarnego szlaku, stanowił posiadłość rodu Kalinowskich i był zdobywany kilkakrotnie przez Kozaków. W latach 1672–1699 Humań znajdował się przejściowo we władaniu Imperium Osmańskiego. W XVIII w. stanowił część rozległych posiadłości Potockich na wschodnim Podolu. Humań został wówczas przez Stanisława Kostkę Ortyńskiego połączony traktem z położonym na zachodzie województwa Brahiłowem. W 1748 Franciszek Salezy Potocki ufundował budowę nowego drewnianego kościoła katolickiego. W 1768 podczas koliszczyzny Kozacy i miejscowi ruscy chłopi wymordowali załogę twierdzy, mieszkańców i okoliczną ludność oraz Żydów i duchowieństwo unickie, którzy schronili się w Humaniu rzeź humańska. U schyłku Rzeczypospolitej stacjonowała tu 8 Brygada Kawalerii Narodowej.

                                     

1.2. Historia Ośrodek polski w zaborze rosyjskim

Po II rozbiorze Polski od 1793 w zaborze rosyjskim, jako siedziba powiatu humańskiego. W 1796 Stanisław Szczęsny Potocki założył dla żony Zofii Potockiej park, znany dziś jako Park Zofiówka. W latach 1815–1820 u Bazylianów w Humaniu uczyli się polscy romantyczni literaci, m.in. Józef Bohdan Zaleski, Seweryn Goszczyński i Michał Grabowski. W 1826 oddano do użytku nowy klasycystyczny kościół w Humaniu ufundowany przez Potockich. Po upadku powstania listopadowego dobra humańskie zostały odebrane Aleksandrowi Potockiemu przez cara rosyjskiego.

W okresie zaborów Humań stał się ważnym ośrodkiem szkolnym Polaków na wschodnim Podolu. W czasie zaborów naukę pobierali tu m.in. późniejsi polscy wojskowi, pisarze Marian Gorzkowski, Józef Jeżowski, ziemianie Wojciech Zatwarnicki, lekarze Fortunat Jurewicz, Ignacy Hoffman, profesorowie, historycy Edmund Liwski, działacze sportowi Zenon Paruszewski, dziennikarze Wacław Zagórski, prawnicy Aleksander Dębski.

W 1897 r. mający 31 016 mieszkańców Humań był największym miastem Podola po Kamieńcu Podolskim. W wydanym w 1914 r. Przewodniku po ziemiach dawnej Polski, Litwy i Rusi Mieczysław Orłowicz podawał: Humań, m. pow. gub. Kijowskiej z 34.000 m. Polaków około 2.100. Ma kościół pokapucyński, Sąd Okręg. w gmachu pobazyliańskim, progimnazyum męskie i sławną szkołę rolniczą. Do zarządu tej ostatniej należy słynny ogród Zofijówka. Księgarnia polska Witkowskiej. Hotele w Humaniu: Europejski, Francuski. ".

W czasie I wojny światowej w 1915 adwokat Mirosław Sawicki założył tu Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Humaniu.

                                     

1.3. Historia Okres walk o miasto i czasy ZSRR

7 kwietnia 1918 odbył się uroczysty przemarsz Wojska Polskiego przez Humań.

Podczas wojny ukraińsko-radzieckiej, oddziały Hryhorijewa w 1919 r. zamordowały 300-400 Żydów. Od 1922 do 1991 część ZSRR. W 1934 Sowieci odebrali Kościół Wniebowzięcia NMP katolikom. Około 20 lipca 1941 r. NKWD zamordowało w Humaniu ok. 700–800 więźniów doprowadzonych z Czortkowa.

W 1989 liczyło 90 596 mieszkańców.

W 2013 liczyło 87 111 mieszkańców.

                                     

2. Zabytki

  • Kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP I poł. XIX w.
  • hala targowa II poł. XVIII w.
  • kościół protestancki z końca XIX w.
  • dworzec kolejowy z 1890 r.
  • park Zofiówka koniec XVIII wieku powstały z inicjatywy Stanisława Szczęsnego Potockiego, wojewody ruskiego, jako dar dla jego trzeciej żony, Zofii. Park miał 150 ha powierzchni i stanowił jeden z najpiękniejszych parków w Europie. Powstał nad malowniczym jarem rzeki Kamionka. W centrum wykopano dwa sztuczne stawy z różnicą poziomów 20 m. Budowniczy Ludwik Metzell opracował układ wodociągów, kanałów, wodotrysków, fontann i kaskad. Z Francji i Włoch sprowadzano marmury i gotowe rzeźby. Wybudowano altany, sztuczne groty; wytyczono aleje i ścieżki spacerowe z posągami, obeliskami, wazonami i platformami widokowymi. Park został skonfiskowany przez cara Mikołaja I za udział w powstaniu listopadowym Aleksandra Potockiego, syna Szczęsnego. W XIX wieku przeprowadzono zmiany, w 1841 roku wybudowano altanę chińską, klasycystyczny Pawilon Flory i Pawilon Różowy oraz bramę wjazdową z dwoma pawilonami odźwiernych. W czasach sowieckich Zofiówka utraciła wiele ze swego blasku; obecnie utrzymana jest w dobrym stanie i odwiedzana przez turystów
  • Sobór św. Mikołaja, wzniesiony w latach 1809–1812, katedra eparchii humańskiej
  • dawny klasztor bazylianów z lat 1765–1784
  • grób Nachmana z Bracławia
  • wieża ciśnień z pocz. XX w.
  • gmach gimnazjum żeńskiego z 1900 r.

Obiekty niezachowane:

  • Synagoga Nowobazarna w Humaniu
  • Synagoga Starobazarna w Humaniu
  • zamek


                                     

3.1. Osoby Urodzeni w Humaniu

  • Stefan Wolski – polski poeta i prozaik, adwokat
  • Iwan Skoropadski – kozacki hetman
  • Leon Borowski – polski inżynier
  • Włodzimierz Józef Dobrowolski – podpułkownik lekarz Wojska Polskiego
  • Janusz Julian Wierusz-Kowalski – polski działacz polityczny, instruktor harcerski
  • Irena Sandecka – polska poetka, nauczycielka
  • Eugeniusz Dziewulski – polski dyrygent, kierownik muzyczny i dyrektor teatru, reżyser, scenograf
  • Stefan Tarnawski – polski lekarz wojskowy, generał brygady, żołnierz Armii Krajowej
  • Radosław Nowakowski – polski wojskowy, oficer Marynarki Wojennej, kawaler Orderu Virtuti Militari
  • Witold Sawicki – polski harcmistrz i historyk prawa
  • Aleksiej Radzijewski – radziecki dowódca wojskowy ukraińskiego pochodzenia, generał armii, Bohater Związku Radzieckiego
  • Mirosław Vitali – polski lekarz
                                     

3.2. Osoby Związani z Humaniem

  • Nachman z Bracławia – rabin chasydzki
  • Oskar Żawrocki – polski działacz harcerski
  • Michał Sierakowski – polski biskup rzymskokatolicki, proboszcz w Humaniu
  • Józef Jeżowski – polski filolog klasyczny, poeta, tłumacz, współzałożyciel Towarzystwa Filomatycznego
  • Zofia Potocka – polska arystokratka tytułowana hrabiną, stambulska kurtyzana pochodzenia greckiego, według legendy niewolnica sułtana, metresa wielu osobistości
  • Mirosław Sawicki – polski adwokat i działacz harcerski
  • Edward Przewóski – polski adwokat i publicysta
  • Iwan Skoropadski – hetman Lewobrzeżnej Ukrainy

Użytkownicy również szukali:

huma, Huma, piwa, reklamie, humania, ukraina, chasydzi, humaska, rze, rze humania w reklamie piwa, huma ukraina, hajdamacy, huma chasydzi, koliszczyzna, rze humaska, humań, prozaicy według wieku. humań,

...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →